Museum De Lakenhal deed een oproep naar herinneringen en foto’s van kunstenaar Giselle Kuster. Hier zie je een kleine selectie van wat er binnenkwam.
Gezellig bij Giselle
Zo deelde Marjolein van der Kruijf deze bijzondere herinnering aan Giselle:
“Mijn vader heeft Giselle leren kennen in Indonesië, toen hij bij de politionele acties in Indonesië als arts werkte, net als haar man Carl van Essen. Het moet 1953 geweest zijn dat ik door “Ome Carl” werd onderzocht op Endegeest vanwege mijn ADHD. Zijn advies leidde ertoe dat ik op een kostschool in Oegstgeest terechtkwam. Giselle had toen al twee portretten van mijn moeder geschilderd – de eerste was niet zo goed gelukt – en had mijn moeder gevraagd of zij mij ook mocht schilderen. Zo kwam het dat ik als 9-jarig meisje naar haar atelier op de Steenschuur/op het Rapenburg (117) ging om voor haar te poseren. Normaal is poseren niet zo leuk, maar bij Giselle was het heel gezellig. Een fijne afleiding. Zo was ik ook even weg uit de ellende van die kostschool. Vanuit haar atelier keek je uit op het beeld van Burgemeester van der Werff in het Van der Werff-park, dat is me altijd bijgebleven.”
~Marjolein van der Kruijf
Uit de Leidse periode
Het portret van Cees Cretier was al voor de tentoonstelling Giselle Kuster - De Leidse jaren geselecteerd toen via een familielid nog een tweede werk van Giselle Kuster boven water kwam: een portret van Cees’ vrouw Suze Ladan (Leiden, 1919-1983). Een datering ontbreekt, maar het familielid schrijft: "Ik denk dat tante Suus op het schilderij een jaar of 23 was”. Dat zou het portret in 1942 of 1943 plaatsen, midden in de oorlog.
Suze Ladan was kunstenaar en schrijver. Haar vader, Daniël Ladan, was schilder en verfhandelaar. Op 10 februari 1942 trouwde zij op 22-jarige leeftijd met boekhandelaar Cees Cretier. Een van de getuigen was Guillaume Hubert Kuster, Giselles vader. Dat detail uit de huwelijksakte wijst op een hechte band tussen de families Kuster en Cretier. Beide families waren afkomstig uit Venlo en vestigden zich rond 1940 in Leiden.
De banden tussen Kuster en de familie Cretier-Ladan bleven niet beperkt tot hun persoonlijke contacten. In 1949 namen Suze Cretier-Ladan en Giselle Kuster deel aan de openingstentoonstelling van het Leids Kunstcentrum. In 1952 exposeerden zij opnieuw samen tijdens een ledententoonstelling van Ars Aemula Naturae in Museum De Lakenhal. Daarna duikt Ladans naam nog maar sporadisch op in kranten of tentoonstellingsaankondigingen. Juist daardoor krijgt dit portret extra betekenis.
Breestraat 123A – naar de toonzaal
Op Breestraat 123A, het adres waar Giselle Kuster haar galerie had en met haar ouders woonde, lijkt één herinnering aan haar nog zichtbaar aanwezig. Ondanks verbouwingen en een periode waarin het pand als studentenhuis werd gebruikt, is op een deur nog altijd een oud bordje te zien. Er staat ‘Naar de toonzaal’ op, vergezeld van een hand met een wijzende vinger die bezoekers de weg wees. Nadat Kuster haar galerie als gevolg van de oorlogsomstandigheden en de steeds strengere regelgeving van de Kultuurkamer moest opgeven, droeg zij de toonzaal over aan de keramisten Ravelli. De broers hielden de galerie nog korte tijd in stand. Het is daarom goed mogelijk dat het bordje niet uit Kusters tijd stamt, maar door de Ravelli’s is aangebracht.
Dierbare herinnering
Mevr. Vlasveld een foto van dit schilderij van haar broertje. Giselle Kuster schilderde hem toen hij al overleden was. Ze heeft het toen nageschilderd van een foto. Het lieve portret wordt nog steeds gekoesterd.
Verjaardagsschilderij
“Ik werd in juli 1947 geschilderd door Giselle Kuster, waarschijnlijk voor mijn 3e verjaardag. Ik herinner me het nog als de dag van gister: het was een warme zomer waarin ik met een bruin verbrand gezicht moest poseren in dat eigenaardige huis op de hoek, een soort kasteeltje, Bommelstein. Gelukkig bleef mijn vader bij me. Nu, 78 jaar later, loop ik er nog wel eens langs, Rapenburg 108 – Herensteeg. Het kasteeltje staat er nog steeds. Het staat op de gemeente monumentenlijst, gelukkig blijft het er voorlopig nog even.”
~ W. Bouwman
Dit schilderij is te zien in de tentoonstelling Giselle Kuster - De Leidse jaren.
Groot netwerk
Over het brede netwerk van Giselle Kuster en haar partner Carl van Essen vertellen de herinneringen van dhr. van Alphen meer. Zijn vader, oogarts Sam van Alphen, kende Kuster persoonlijk, al weet hij niet hoe die vriendschap is ontstaan. In zijn herinneringen noemt Van Alphen onder meer kunstenaar, antiquair en kunsthandelaar Marcel Keezer, ook bekend als ‘Kippen Kees’. Dat Keezer en Kuster elkaar hebben gekend is aannemelijk. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat Keezer ondergedoken bij Meindert Zaalberg in Leiderdorp, een kunstenaar met wie Kuster nauw contact onderhield en die regelmatig in haar galerie exposeerde. Na de oorlog bleef Keezer actief in de Leidse kunstwereld vanuit molen De Valk.
Van Alphen noemt ook kunstenaar Pieter Geraedts sr. als mogelijke schakel. Ook hij behoorde tot de vriendenkring van zijn vader en was lid van Ars Aemula Naturae, de kunstenaarsvereniging waarvan Kuster in de jaren vijftig voorzitter was.
Vast staat dat Kuster ook in de jaren zestig nog contact had met de familie Van Alphen. Nadat het gezin vanuit de Verenigde Staten naar Nederland was teruggekeerd en zich in Den Haag had gevestigd, bleef de vriendschap bestaan. Daarvan getuigt een foto die tijdens een feest bij de familie thuis in 1970 werd gemaakt. Kuster zit achter de piano. In een begeleidende e-mail schrijft Van Alphen: "Ik stuur u in de bijlage foto's hiervan mee alsmede van een feest bij ons thuis in Den Haag in 1970 waar tante Giselle (zoals wij haar noemden) op de piano speelt."
Opgedoken schilderij: Madonna
Emile van der Vaart schreef ons: “Mijn moeder was goed bevriend met Giselle Kuster tijdens de oorlogsjaren. Mijn ouders woonden namelijk vlakbij Giselle en mijn moeder liet de kleren voor mijn broer en zus maken bij de kleermakerij die de familie Kuster had. Ze heeft een aantal schilderijen van haar gekocht waarvan een deel nog in het bezit is van onze familie, zoals deze Madonna."
Emile is inmiddels in het bezit van deze Madonna. Tijdens een verhuizing kwam een winkelhaak in de wang van Madonna, de scheur is nog altijd te zien in het doek.
Giselle Kuster won al vroeg een kunstprijs in Florence met een Madonna-schilderij; het zou zomaar om dit schilderij kunnen gaan.
Heb jij ook een herinnering aan Giselle Kuster? We zijn op zoek naar foto’s, anekdotes, herinneringen, brieven of dagboekfragmenten die iets vertellen over Kusters leven in Leiden. Lees meer en mail je herinnering.